Cebriye mezhebine göre irade-i insaniye mahluktur. Mu’tezile Mezhebine göre; cüz’i irade, hayırlarda mahluk değildir, emr-i itibaridir. Bu meselede Ehl-i sünnet gibi inanıyorlar. Şerlerde ise Cenab-ı Hakkı takdis için diyorlar ki: “Şerlerde insan, fail-i hakikidir.

Şerlerde cüz’i irade emr-i itibari değil, müstakil bir vücudu vardır ve mahluk da değildir.”  Bu durumda mezheplerinin lazımı, insanın ihtiyarının ref’idir. Mâdem cüz’-i ihtiyârî müstakildir. Öyle ise cüz’-i ihtiyârî şerrin fâil-i hakîkîsidir, yâni hâlıkıdır.

Ehl-i Sünnet Mezhebine gelince; İmam Maturidi ve İmam Eş’ari,  cüz’i irade-i insaniyenin mahluk olmadığına ittifak etmişlerdir. Meyelana gelince; İmam Maturidiye göre meyelan, mahluk değildir. İmam Eş’ariye göre ise meyelan mahluktur.

Kaynak:Tahşiye yayınları;Kader  risâlesi ve şerhi